NGHIÊN CỨU HÌNH TƯỢNG "CÂY CẦU" TRONG CA DAO

Cây cầu trong ca dao Việt Nam ta, có lẽ được sử dụng nhiều nhất với hình ảnh: chiếc cầu tình yêu. Đó là cây cầu mà chàng trai, cô gái bắc cho nhau, trong cả thực tế và tâm tưởng, để vượt qua những khó khăn, những ngăn cản của xã hội thời xưa. "Ước gì sông rộng một gang, Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi." Hay “Cô kia đứng ở bên sông, Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang” Và đôi khi, chính chiếc cầu ấy lại cũng là rảo cản hai người, khiến họ chỉ có thể gửi vài câu nói, hay thậm chí là gửi tâm tư, lời yêu của họ từ hai đầu cây cầu. "Bước xuống cầu, cầu oằn, cầu oại, Bước xuống tàu, tàu chạy, tàu nghiêng. Em thương anh bóp bụng đừng phiền, Đợi anh về xứ kiếm tiền cưới em." Hoặc cũng là, là gợi nhớ mình tới 1 chuyện tình đã cũ: "Ai ngờ anh lại phỉnh mình, Qua cầu rút ván để mình bơ vơ" Chỉ có một cây cầu, mà lại lại có thể bao trọn được tất cả, giữ trong mình bao giai đoạn của tình yêu…

Bởi lẽ, biểu tượng cây cầu là nghiên mực cảm hứng mà mọi ngòi bút đều hướng về. Có thể kể tới một số bài viết trên tạp chí chuyên ngành hay các công trình sưu tầm, tuyển chọn ca dao như: Những yếu tố trùng lặp trong ca dao trữ tình (Đặng Văn Lung) Tục ngữ ca dao, dân ca Việt Nam (Vũ Ngọc Phan) Về nghiên cứu thi pháp văn học dân gian (Chu Xuân Diên) … Khá nhiều bài viết, công trình chuyên luận coi biểu tượng ca dao là đối tượng nghiên cứu chuyên biệt như: Biểu tượng trăng trong thơ ca dân gian (1988) của Hà Công Tài. Tác giả đã có những phát hiện mới về vai trò, đặc điểm của biểu tượng trong thơ ca dân gian và “Biếu tượng trong thơ ca dân gian thì cực kì phong phú. Chỉ riêng biếu tượng thiên nhiên như trăng sao, núi đồi, cây cỏ, sông nước... đã có thể tới mức bách khoa về địa lý - phong tục Việt Nam trong đại ngàn thời gian và không gian lịch sử. Nhưng hơn hết chúng ta từ đó mà có thế tìm hiếu về mĩ học dân tộc, về đặc điếm tư duy thơ ca dân tộc, đồng thời góp thêm một h...

CÁC CÂU CA DAO https://cadao.me/the/chiec-cau/ http://hailua-mientay.blogspot.com/2015/07/cay-cau-trong-ca-dao-tuc-ngu-nam-bo.html HÌNH ẢNH http://bit.ly/2CZxqJ3 http://bit.ly/2XCb5L5 http://bit.ly/2QzO0as http://bit.ly/37nwegI http://bit.ly/343ZjeN ĐỊNH NGHĨA HÌNH TƯỢNG CÂY CẦU http://bit.ly/37lpX4Y LỊCH SỬ VẤN ĐỀ http://bit.ly/35nzlDA

Hình tượng trong ca dao: Hình tượng trong ca dao là những hình ảnh mang ý nghĩa biểu trưng cho những ý nghĩ, quan niệm, tư tưởng, tình cảm… của con người. Nó vô cùng phong phú với những hình ảnh gần gũi của đồng ruộng, làng quê. Các hình tượng tự thân nó chở những giá trị tình cảm của con người nên chúng có một sức sống mạnh mẽ trong tiềm thức mỗi người Việt. Hình tượng “cây cầu” trong ca dao: Đất nước ta sông ngòi chằng chịt, văn hóa sông nước in đậm vào tư duy và sản phẩm nghệ thuật của người bình dân. Cây cầu là hình ảnh thân thuộc, gần gũi trong đời sống sinh hoạt, lao động, tình cảm. Nó bắc qua con mương, cái lạch, dòng sông, nối liền đôi bờ, thành nơi gặp gỡ, hò hẹn, đón đưa. Bên cạnh chiếc cầu bình thường đó còn có chiếc cầu trừu tượng nối những tấm lòng, những trái tim, những bồi hồi của cảm xúc luôn mong mỏi được giãi bày…

Trong xã hội ngày xưa, khi phương tiện truyền tải thông tin còn khá hạn chế, việc liên lạc và kết nối với nhau là vô cùng khó khăn. Vì vậy, có thể nói, hình tượng “cây cầu” xuất hiện trong ca dao như muốn cất cao niềm ước mong và khát khao được gắn kết, được rút ngắn khoảng cách về mặt địa lý hay phá bỏ những ngăn cách giữa tâm hồn con người với nhau. Tuy vậy, hình tượng “cây cầu” trong văn học hiện đại lại mang những ý nghĩa mới mẻ. Nó không còn nhấn mạnh niềm khao khát liên lạc và kết nối như trong văn học dân gian mà lại thể hiện sự cô đơn hiu quạnh, lẻ loi, trống trải, những chờ mong của con người. MỘNG ĐỜI Dù xa cách mong tình còn mãi Dẫu hứa rồi sao lại lo âu Còn đây bến nước cây cầu  Lòng ta nguyện vẫn khắc câu chung tình. [...] -Nguyễn Quang Long- HƯƠNG CỎ [...] Cây cầu bán nguyệt ai xây  Bảy màu lấp lánh đẹp ngây ngất lòng  Dáng duyên con gái chưa chồng  Khiến bao nam tử ngồi đông đếm buồn. -Bạch Vân Nam- Mặt khác, hì...

Nhưng, những nhịp cầu không chỉ nối tình yêu, mà nó còn là lời ru, là lời dạy, là câu hát than thân của người nông dân thời ấy: Lời ru: Ví dầu cầu ván đóng đinh, Cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi. Khó đi mẹ dắt con đi, Con đi trường học mẹ đi trường đời. Thân phận phụ nữ: 1.      Biết rằng đâu đã hơn đâu Cầu tre vững nhịp hơn cầu thượng gia Bắc thang lên thử hỏi ông trăng già Phải rằng phận gái hạt mưa sa giữa trời ? 2.      Sông sâu biết bắc mấy cầu Thân em là gái biết hầu mấy nơi Tôn sư trọng đạo: Muốn sang thì bắc cầu Kiều Muốn con hay chữ, thì yêu lấy thầy Lời dạy: 1.      Khó đi bậu vẫn cứ đi, Mượn ly uống rượu, mượn đờn đánh chơi. 2.      Gỗ trắc đem lát ván cầu Yên sào đem nấu với đầu tôm khô 3.      Cầu nào cao bằng cầu danh vọng, Nghĩa nào trọng bằng nghĩa tao khang. 4.      Cầu nào cao ...

Và cũng có khi chỉ là lời yêu chung đơn giản, bình dị nhất: 1.      Qua cầu lột ván tháo đinh Người thương ở bạc với mình không hay 2.      Ai ơi chẳng nghĩ trước sau Đất liền cũng lở, huống cầu bắc ngang 3.      Sông kia có lạ chi cầu Đôi ta có lạ chi nhau mà ngờ 4.      Thương thương, nhớ nhớ, sầu sầu Một ngày ba bận ra cầu đứng trông Thấy người nam, bắc, tây, đông Thấy người thiên hạ mà không thấy chàng. 5.      Tiếng ai tha thiết bên cầu Có phải nhân ngãi ăn trầu thì sang? 6.      Cầu ao ván yếu gập ghềnh Chân lần tay dắt chung tình đi qua 7.      Chiều chiều vịt lội mênh mông Cầu trôi ván nổi ai bồng em qua 8.      Bao giờ sông hẹp bằng ao, Bắc cầu chiếc đũa qua trao lời nguyền 9.      Không đi thì nhớ thì thương Đi thì lại mắc cá...

Đó cũng có thể là lời tâm tình táo bạo của cô gái: Sông cách sông, thủy cách thủy, Em xe sợi chỉ, em bắc cây cầu, Để cho anh sang mà giảm mối sầu tương tư. Bên này sông em bắc cầu mười hai tấm ván. Bên kia sông em lập cái quán hai tầng, Ba nơi đi nói, không ưng, Bán buôn nuôi mẹ, cầm chừng đợi anh. Mồng tơi bắc chả nên cầu Chàng về xẻ gỗ bắc cầu em sang Chỉ xanh, chỉ đỏ, chỉ vàng Một trăm thứ chỉ bắc ngang đầu cầu Nào em đã có chồng đâu Mà chàng đón trước rào sau làm gì Ở gần sao chẳng sang chơi Để em hái ngọn mồng tơi bắc cầu Bắc cầu anh chẳng đi cầu Để tốn công thợ để sầu lòng em Xin anh hãy cứ an tâm, Trước sau rồi cũng bắc cầu đẹp duyên Vì tằm em phải chạy dâu Vì chồng em phải qua cầu đắng cay Ba má em tham ruộng đầu cầu Tham nhà con một, tham trâu đầy chuồng Em thương nhớ ai ngơ ngẩn bên đầu cầu Lược thưa biếng chải, gương tàu biếng soi Thương chàng vô lượng, vô cân Cầu không tay vịn cũng lần mà qua Cầu cao b...

Cây cầu trong ca dao, được sử dụng phổ biến nhất có lẽ là cho tình yêu đôi lứa.  Đó có thể là lời bộc bạch của chàng trai: Cô kia bới tóc đuôi gà Nắm đuôi cô lại hỏi nhà cô đâu? Nhà tôi ở giữa đám dâu Phía trên đám đậu, đầu cầu ngó qua Ngó qua thấy bắp trổ cờ Thấy dưa trổ nụ, thấy cà trổ bông Cầu tre lắt lẻo anh thắt thẻo ruột gan. Sợ em đi chửa quen đàng, Rủi em có mạnh hệ, lỡ làng duyên anh… Xa nhau anh muốn lại gần, Cầu không tay vịn, anh lần anh qua Phải chi lấy được vợ vườn Tập đi cầu khỉ thêm đường dọc ngang Em đi lên xuống cầu dừa Lấy ai có chửa đổ thừa cho anh Cầu cao ván yếu, con ngựa nhỏ xíu, nó chạy tứ linh. Em đi đâu tăm tối một mình, Hay là em có tư tình với ai? Cầu Ô Thước trăm năm giữ vẹn, Sông Ngân hà mãi mãi không phai Sợ em ham chốn tiền tài, Dứt đường nhân nghĩa lâu dài bỏ anh Cây khô chết đứng chẳng xứng duyên đầu Mưa giông anh không sợ, mà sợ cây cầu bắc ngang ...